Từ giữa năm 2026, khung pháp lý về quản lý chất lượng phân bón đã có nhiều thay đổi quan trọng. Khái niệm “hàng hóa Nhóm 2” vốn quen thuộc với doanh nghiệp trong nhiều năm không còn được áp dụng như trước. Thay vào đó, phân bón được quản lý theo mức độ rủi ro của sản phẩm và được xếp vào nhóm hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình, kéo theo những thay đổi về hồ sơ, phương thức đánh giá sự phù hợp và trách nhiệm của doanh nghiệp khi thực hiện công bố hợp quy.
Đây không chỉ là sự thay đổi về thủ tục hành chính mà còn phản ánh một cách tiếp cận mới trong quản lý chất lượng sản phẩm. Thay vì kiểm soát chặt ngay từ đầu, Nhà nước chuyển dần sang mô hình giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm, đồng thời trao nhiều quyền chủ động hơn cho doanh nghiệp trong việc đánh giá và công bố sự phù hợp của sản phẩm.
Tuy nhiên, quyền chủ động luôn đi kèm với trách nhiệm. Khi được phép tự công bố và tự đánh giá nhiều hơn, doanh nghiệp cũng phải chủ động xây dựng hệ thống kiểm soát chất lượng, lưu giữ hồ sơ kỹ thuật và sẵn sàng chứng minh sự phù hợp của sản phẩm khi cơ quan quản lý thực hiện hậu kiểm. Đối với các doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu hoặc kinh doanh phân bón, việc hiểu đúng tinh thần của những thay đổi này không chỉ giúp thực hiện đúng quy định mà còn hạn chế rủi ro pháp lý và chủ động hơn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Bài viết dưới đây sẽ tổng hợp các quy định hiện hành và hướng dẫn từng bước thực hiện công bố hợp quy phân bón theo khung pháp lý mới.
Việc công bố hợp quy phân bón hiện nay được điều chỉnh bởi một hệ thống văn bản pháp luật tương đối đồng bộ. Mỗi văn bản đảm nhận một vai trò khác nhau, từ quy định nguyên tắc quản lý, hướng dẫn trình tự thực hiện đến xác định mức độ rủi ro của sản phẩm.
Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý bốn văn bản sau:
Theo phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư số 27/2026/TT-BNNMT ngày 30 tháng 06 năm 2026
Phân bón được xếp vào Danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình thuộc trách nhiệm quản lý của Bộ Nông Nghiệp và Môi Trường, áp dụng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 106:2025/BNNMT
Việc được xếp vào nhóm rủi ro trung bình đồng nghĩa với việc doanh nghiệp có nhiều quyền chủ động hơn trong quá trình đánh giá sự phù hợp của sản phẩm. Thay vì bắt buộc phải áp dụng một phương thức duy nhất, doanh nghiệp có thể lựa chọn phương án phù hợp với năng lực và điều kiện thực tế của mình. Cụ thể, doanh nghiệp có thể:
Các bài viết liên quan:
Theo Điều 11 Thông tư 14/2026/TT-BKHCN, việc công bố hợp quy phải dựa trên một trong các căn cứ đánh giá sự phù hợp được pháp luật quy định. Đây là cơ sở để doanh nghiệp chứng minh sản phẩm đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia trước khi đưa ra lưu thông trên thị trường. Doanh nghiệp có thể lựa chọn một trong bốn căn cứ sau:
Đối với sản phẩm phân bón thuộc nhóm rủi ro trung bình, trên thực tế doanh nghiệp thường lựa chọn một trong hai phương án: thuê tổ chức chứng nhận được công nhận hoặc tự đánh giá dựa trên kết quả thử nghiệm hợp lệ. Việc lựa chọn phương án nào sẽ phụ thuộc vào hệ thống quản lý chất lượng, nguồn lực kỹ thuật và nhu cầu của từng doanh nghiệp.
Theo Thông tư 14/2026/TT-BKHCN, trình tự công bố hợp quy được thực hiện theo hai bước chính:
Doanh nghiệp lập Bản đăng ký công bố hợp quy theo mẫu quy định, đồng thời xác định đầy đủ các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia áp dụng đối với sản phẩm phân bón. Tùy theo phương thức đánh giá sự phù hợp được lựa chọn, hồ sơ kèm theo cũng sẽ có sự khác nhau.
Sau khi hoàn thiện hồ sơ, doanh nghiệp thực hiện đăng ký trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng để nhận mã xác nhận hoàn thành đăng ký.
Trường hợp hệ thống điện tử chưa đáp ứng hoặc gặp sự cố, hồ sơ có thể được nộp trực tiếp hoặc gửi qua dịch vụ bưu chính đến cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận theo quy định.
Hoàn thành thủ tục công bố hợp quy không đồng nghĩa với việc doanh nghiệp đã hoàn thành nghĩa vụ của mình. Trong cơ chế quản lý mới, hậu kiểm mới là giai đoạn được cơ quan quản lý đặc biệt chú trọng. Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp được trao nhiều quyền chủ động hơn trong quá trình công bố, nhưng cũng phải chịu trách nhiệm lớn hơn đối với chất lượng sản phẩm trong suốt quá trình lưu thông trên thị trường.
Sau khi hoàn tất công bố hợp quy, doanh nghiệp cần thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ sau:
Có thể thấy, điểm khác biệt lớn nhất của cơ chế quản lý mới không nằm ở việc giảm thủ tục, mà ở việc nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp sau công bố. Vì vậy, bên cạnh việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ ban đầu, doanh nghiệp cũng cần xây dựng và duy trì hệ thống quản lý chất lượng đủ năng lực để đáp ứng yêu cầu hậu kiểm trong suốt vòng đời của sản phẩm.
Một điểm doanh nghiệp cần lưu ý là các Giấy chứng nhận hợp quy hoặc Thông báo tiếp nhận bản công bố hợp quy đã được cấp trước ngày 01/07/2026 – thời điểm Thông tư 27/2026/TT-BNNMT có hiệu lực – vẫn tiếp tục có giá trị đến hết thời hạn ghi trên giấy chứng nhận. Doanh nghiệp không phải thực hiện công bố lại chỉ vì quy định mới được ban hành.
Đối với các hồ sơ đăng ký chứng nhận hợp quy đã nộp trước ngày 01/07/2026 nhưng chưa được giải quyết, cơ quan có thẩm quyền sẽ tiếp tục xử lý theo quy định đang áp dụng tại thời điểm tiếp nhận hồ sơ.
Tuy nhiên, kể từ ngày 01/07/2026, mọi trường hợp công bố hợp quy mới hoặc công bố lại đều phải thực hiện theo quy trình, biểu mẫu và căn cứ pháp lý được quy định tại Thông tư 14/2026/TT-BKHCN và Thông tư 27/2026/TT-BNNMT. Doanh nghiệp nên rà soát lại hồ sơ và quy trình nội bộ để bảo đảm việc thực hiện phù hợp với quy định hiện hành.
Việc chuyển từ mô hình quản lý theo hàng hóa Nhóm 2 sang quản lý theo mức độ rủi ro không đơn thuần là sự thay đổi về thủ tục hành chính mà còn phản ánh cách tiếp cận mới trong quản lý chất lượng sản phẩm. Khi trọng tâm chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, doanh nghiệp được trao nhiều quyền chủ động hơn trong việc đánh giá và công bố sự phù hợp của sản phẩm, đồng thời cũng phải chịu trách nhiệm lớn hơn đối với chất lượng hàng hóa lưu thông trên thị trường.
Trong bối cảnh hoạt động hậu kiểm ngày càng được tăng cường, việc đầu tư vào hệ thống quản lý chất lượng và hồ sơ kỹ thuật không còn chỉ là yêu cầu để tuân thủ pháp luật mà còn là nền tảng giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trên thị trường.
Các bài viết liên quan:
Với đội ngũ nhân sự hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực nhập khẩu và kinh doanh phân bón, giải pháp dinh dưỡng cây trồng từ Châu Âu, Dynagro cam kết cung ứng những sản phẩm với chất lượng như đúng cam kết, mang hiệu quả bền vững, góp phần nâng tầm nông sản Việt trên thị trường thế giới.
Quý doanh nghiệp, quý đối tác quan tâm đến các dòng sản phẩm phân bón lá từ Châu Âu, xin liên hệ hotline (028) 6686 5593 để được tư vấn chi tiết và tận tình.
